Sosyal Medya Kullanımı ve Stres

Hayatımıza sosyal çevremizle dijital platformlar üzerinden bağlantı kurmamızı sağlama amacıyla gire sosyal medya son zamanlarda  neredeyse yaşamamızın tamamını etkileyen bir boyuta ulaşmıştır. Günümüzdeki yanlış kullanımlarıyla, başlangıçtaki kullanım amaçlarından uzaklaşmış olduğu düşünülse de sosyal medyanın yaşamımızdaki etkisi göz ardı edilemez düzeydedir. Bugünlerde koronavirüs pandemisi sebebiyle çoğunlukla evde zaman geçiriyoruz. Bu dönemin özgün şartlarından ötürü stres düzeyimiz yükselmiştir.

Fiziksel mesafe sebebiyle birbirimizden uzakta olduğumuz için sosyal medya üzerinden iletişim kurmaya çalışıyor olabiliriz. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, sosyal medya kullanımının amacından uzaklaşmasıyla başlayan süreçtir. Elbette, sevdiğimiz insanlarla iletişimde olmak önemli ve ruh sağlığımızı korumamız için de gereklidir. Virüsten korunmak amacıyla evde kaldığımız süre içinde zamanı nasıl geçireceğimizi bilemiyor, diğer insanların neler yaptığını merak ediyor, haber ve bilgi almak için sosyal medya platformlarını kullanmaya yöneliyoruz. Sosyal medya bu tür durumlarda hepimizin ortak şekilde hissettiği stres duygusunu ifade edebileceği ve diğer insanlarla paylaşabileceği bir ortam sunmaktadır. Bir bakıma ortak duyguları paylaşıyor olmak bizi rahatlatırken, diğer yandan bu platformlarda stres verici unsurlara uzun süre maruz kalmak ise stres düzeyini yükseltmektedir. Ayrıca sosyal medyanın etkileşimli yapısından dolayı da stres döngüsel bir hal alarak etkisini arttırmaktadır. Dolayısıyla sosyal medyaya stres düzeyini azaltmak amacıya yönelmiş olsak da bazı durumlarda sosyal medyanın stres düzeyimiz üzerinde olumsuz etkileri olabilmektedir. Sosyal medyada geçirilen süre arttıkça kişilerin stres düzeyinin arttığını ortaya koyan pek çok araştırma bulunmaktadır.

Sosyal medyanın uzun süreli kullanımı, depresif duyguların oluşumuna ve stres düzeyini arttırıcı bir etkiye sahip olabilmektedir. Bunun yanında sosyal medyanın kullanımının kontrolsüz kullanımı sosyal medya bağımlılığına da dönüşebilmektedir. Bu noktada sosyal medya kullanımının etkilerini değerlendirmek için  kendimize sorabileceğimiz bazı sorular bulunmaktadır. Başka bir işle ilgilenirken sosyal medya kullanımı ihtiyacı hissediyor muyum? Sosyal medya kullanımı başka işlerle ilgilenmemi engelliyor mu ? Sosyal medyayı bir sonraki kullanacağım zamanı sürekli düşünüyor muyum ? Sosyal medyayı daha önce kullandığımdan daha uzun kullanma ihtiyacı duyduğum için memnuniyetsiz hissediyor muyum ? Sosyal medya kullanmadığımda  öfkeli veya engellenmiş hissediyor muyum ? Sosyal medya kullanımı düzeyim sosyal çevremdeki kişilerle ilişkilerime zarar veriyor mu ? Bu sorulara verilen yanıtlar sosyal medya kullanımının psikolojik durumun ve sosyal boyutuna ilişkin etkileri fark etmemizi sağlayacaktır. Sosyal medyanın yaşamımız üzerindeki etkileri fark etmemiz ise bununla ilgili baş etme mekanizmalarını geliştirme konusunda yardımcı olacaktır. 

Sosyal medyanın uzun süre kullanımıyla ortaya çıkan sorunlarla baş etmek için, sosyal medya kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı hususlardan bahsetmek yararlı olacaktır. Bu bakımdan sosyal medya kullanımda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, sosyal medya platformlarında geçirilen süreyi kontrol altında tutmak olacaktır. Bunun için sosyal medyada geçirilen zamanı farklı şekilde değerlendirmek amacıyla ev içerisinde başka etkinlikler bulmanın  faydası olacaktır. Ayrıca sosyal medyayı kullanırken eğlence, sosyal iletişim, paylaşımda bulunmak veya bilgi almak gibi amaçlar belirlenirse geçirilen süre daha iyi kontrol edilebilir. Bu şekilde kullanım amaçlarının belirlenmesinin yanı sıra sosyal medya kullanım süresinin kontrol edilmesi de mümkün hale gelebilir. Sosyal medya kullanımının kontrol altına alınamaması ve işlevselliği bozan sosyal medya kullanımı durumlarında uzman desteği almak da  bu sorunların üstesinden gelme konusunda yardımcı olacaktır. 

Kaynakça:

Huijie Lin, Jia Jia, Quan Guo, Yuanyuan Xue, Qi Li, Jie Huang, Lianhong Cai, and Ling Feng. Userlevel psychological stress detection from social media using deep neural network. In Proceedings of ACM International Conference on Multimedia, pages 507–516. ACM, 2014

Mustafa Savcı, Ferda Aysan. Teknolojik Bağımlılıklar ve Sosyal Bağlılık: İnternet Bağımlılığı, Sosyal Medya Bağımlılığı, Dijital Oyun Bağımlılığı ve Akıllı Telefon Bağımlılığının Sosyal Bağlılığı Yordayıcı Etkisi. Journal of Psychiatry and Neurological Sciences; Istanbul Vol. 30, Iss. 3, 2017