Stresle Baş Etme Rehberi

Stres Nedir ?

Tüm dünyada yaş, din, dil, ırk, sosyo-ekonomik durum fark etmeksizin herkesin yoğun olarak yaşadığı duygulardan biri stres. Genel olarak bir problemle, zorlayıcı bir durumla veya daha önce karşılaşılmamış bir durumla karşılaşıldığında gösterilen bir tepkidir.

Stresin Nedenleri Neler Olabilir ?

İnsanların büyük çoğunluğu stresi, yalnızca çevresel koşullarda meydana gelen durumların üzerimizde oluşturduğu etkiler olarak ele almaktadır. Bu bakış açısı stres üzerinde sınırlı bir anlama sahiptir. Stres duygusunun bireysel kaynakları bulunmaktadır. Benzer bir olayı yaşayan insanlar aynı duruma karşı farklı stres düzeyi tepkiler oluşturmaktadır. Bu da göstermektedir ki, stresin kaynağı yalnızca durumla ilgili değil, kişi için oluşturduğu anlamla da ilişkilidir. Stresin oluşmasında çevresel koşullar kadar, kişilik özelliklerimiz, düşünme biçimimiz ve olaylara yaklaşım biçimimiz de etkilidir. Stres kaynaklarını bulmaya çalışırken  ve stresle baş etme mekanizmalarını geliştirmeye çalışırken bu farklı bileşenlere dikkat edilmesi gerekmektedir.

Birçok insan için ortak olan stres kaynakları da bulunmaktadır. Bu stres koşullarını şu şekilde sıralayabiliriz :

• Maddi, sağlık ve akademik problemler
• Beklenmeyen olumsuz durumlar (Afetler, kazalar, cinsel saldırı gibi)
• Kişilerarası sorunlar,
• Yeni yaşam koşulları (Yeni bir işe başlamak, mezun olmak, üniversiteye başlamak gibi)
• Sorumluluklar

Stresle Baş Etme Yolları Nelerdir ?

Stres kaynakları büyük oranda bireysel kaynaklı olmaktadır. Bu nedenle stresi yönetebilmenin ilk adımı, kendi zihinsel sürecimizi daha iyi anlamak, hatalı düşünme biçimlerini düzenlemektir.

Strese sebep olan hatalı düşünme biçimleri şu şekilde sıralanabilir :

1. Aşırı genelleme : Yaşanılan tek bir olaydan yola çıkarak bütün yaşama dair olumsuz düşünceler geliştirmektir. Örnek: ‘’Bu sınavda düşük aldım zaten hiçbir işi doğru yapamam.’’
2. Ya hep ya hiç düşünme biçimi : Yaşamda her şeyin beyaz veya siyah kategorisinde görülmesidir. Örnek : Arkadaşla yapılan bir tartışma sonrası ‘’Asla yolunda giden bir ilişkim olmayacak.’’ düşüncesi.
3. Olumsuz etiketleme : Diğerinin veya kendinizin hatalarını bir etiketle ifade etmek. Örnek : Sınıfta söz hakkı almakta zorlanınca kendisi için ‘’ Ben beceriksizin tekiyim.’’ düşüncesi.
4. Hemen bir sonuca varma: Küçük bir olaydan yola çıkarak büyük sonuçlara varma durumudur. Örnek : ‘’Bu ödevi yetiştirmekte zorlanıyorum, ben bu okulu bitiremem.’’
5. Olumluyu geçersiz kılma: Olumlu taraflardan ziyade olumsuz taraflara odaklanma durumudur. Örnek : ‘’ Ödevi arkadaşımla birlikte çalışarak yetiştirdim, o olmadan ben hiçbir şey yapamam.’’
6. Olumsuz zihinsel süzgeç : Olaylar arasından en olumsuz olanın ayrıntılarına yoğunlaşılması durumudur. Örnek: ‘’ Gelecek hafta için yetiştirmem gereken bir ödev var. Arkadaşlarımla dışarı çıkamayacağım. Ödevi de yapamıyorum zaten. Tüm aksilikler beni bulur. ‘’
7. -meli/ -malı cümleleri : Hayatın kendi akışıyla uyuşmayan bu cümlelerde, kişilerin kendi yaşamlarıyla ilgili beklentileri ifade edilmektedir. Örnek : ‘’Hata yapmamalıyım, bütün sorumluluklarımı yerine getirmeliyim.’’
8. Kişiselleştirme : Durumun sonuçlarının kişiyle bir ilgisi bulunmadığı halde tüm sonuçların kendisiyle ilgili olduğunu düşünme durumudur. 
9. Ya olursa : Mevcut koşulda olmayan bir durumun oluşma ihtimali üzerine düşünme biçimidir. Örnek : ‘’ Ya hasta olursam.’’, ‘’Ya başarısız olursam. ’’

Olumsuz Stresle Baş Etme Yöntemleri Nelerdir ?

Stresle baş edebilmek için bazen uygun olmayan tutum ve davranışlar sergilenmektedir. Bu davranışlar çoğunlukla stres düzeyinin daha fazla artmasına sebep olmaktadır.

• Stres kaynaklarından kaçma
• Stresin varlığını inkar etme
• Kendine zarar verme davranışları
• Saldırganlık
• Bağımlılıklar ( alkol, sigara, madde, oyun, alışveriş vb.)

Etkili Stresle Baş Etme Yöntemleri Nelerdir ?

Stresi hayatımızdan tamamen çıkarmak mümkün değil ancak azaltılması mümkündür. 

Stresi yönetmeyi kolaylaştıracak yöntemleri üç grupta toplayabiliriz :

Bedene yönelik yöntemler : Gevşeme teknikleri, spor, yürüyüş, sağlıklı beslenme, kaliteli uyku düzeni, yeterince dinlenmek, nefes egzersizleri.

Duygu ve düşüncelere yönelik yöntemler : Hatalı düşünce, inanç ve yargıları fark etmek ve onlara tutunmak yerine onları sorgulamak ve araştırmak. Duyguları uygun bir şekilde ifade etme becerilerini geliştirmek. Genelleme yapmaktan uzak durmak. Stresi yaratan koşulları tehdit olarak değil, yetenekleri sınama fırsatı olarak görmek.

Duruma yönelik yöntemler : Sosyal ilişkileri geliştirmek, eğlenme ve rahat hissedilecek ortamlarda bulunmak, gerçekçi hedefler belirlemek, rekabetten uzak durmak, kontrol edilemeyecek durumları kontrol etmeye çalışmaktan kaçınmak, zamanı etkin bir şekilde kullanmak.

Stres yönetimi konusunda online bireysel terapi almak için linke tıklayabilir veya 

+90 0541 317 68 57 whatsapp iletişim numarası üzerinden randevu oluşturabilirsiniz.